Со новите законски измени на Законот за работни односи и Законот за трговија, почнувајќи од 01.01.2022, недела е официјално ден на неделен одмор (досега, како законско решение, за неделен одмор можеше да се одбере било кој ден во неделата).
Од ова правило има исклучок во определени области, каде што како ден за неделен одмор може да се определи друг ден во неделата.
Дејности во кои се дозволува работата во недела
Во одредени дејности работата во недела е дозволена поради природата на работниот процес, јавниот интерес или потребата од континуирано функционирање.
- одгледување на животни;
- мешовито фармерство;
- вадење на јаглен и лигнит;
- вадење на руди на метал;
- печатење и издавање на весници;
- производство на леб, слатки во свежа состојба и бисквити;
- производство на пиво, само во процесите поврзани со варење, квасна припрема и следење, ферментација, филтрација и енергетска поддршка на овие процеси;
- производство на основни фармацевтски производи и фармацевтски препарати;
- производство на плочи, листови, цевки и профили од пластични маси;
- производство на индустриски гас;
- производство на метали;
- аптеки;
- снабдување со електрична енергија, гас, пареа и климатизација;
- снабдување со вода, отстранување на отпадни води, управување со отпад и дејности на санација на околината;
- копнен, цевоводен, воден и воздухопловен транспорт;
- складирање и помошни дејности во превозот;
- објекти за сместување;
- дејности за подготовка на оброци и служење на храна;
- филмска дејност, дејности за видео и телевизиска програма;
- емитување на програма;
- телекомуникации;
- информативни услужни дејности (хостирање, обработка на податоци, интернет портали и слично);
- прикажување на филмови;
- фотографски дејности;
- ветеринарни дејности;
- изнајмување и давање под закуп (лизинг) на моторни возила;
- дејности на приватна заштита и услуги на заштита со помош на сигурносни системи;
- дејности на повикувачки центри;
- општи дејности на јавната управа, само за итни и неодложни работи поврзани со одржување на седници, инспекциски надзори, чување на шуми, а кои работи се од витално значење за државниот и јавниот интерес;
- работи на одбраната;
- судски и правосудни дејности;
- работи на јавниот ред и безбедноста;
- дејности на пожарникарската служба;
- дејности за здравствена заштита;
- дејности на социјалната заштита со сместување;
- креативни, уметнички и забавни дејности;
- дејности на музеите;
- дејности на зоолошки градини и природни резервати;
- спортски, забавни и рекреативни дејности;
- погребни и слични дејности;
- царинска служба на гранични премини;
- дејности кои имаат карактер на помошни или придружни дејности со цел непречено функционирање на дејностите од овој став, врз основа на склучен договор со работодавачот од дејностите од овој став;
- работни места од други дејности кои не се опфатени со овој став, а имаат карактер на помошни и придружни работи за непречено извршување на основната дејност на работодавачот.
| Право | Што значи | Минимум |
|---|---|---|
| Додаток на плата | Работникот има право на додаток за секој час поминат на работа во недела. | најмалку 50% |
| Неделен одмор | Работникот има право да користи неделен одмор во наредниот период. | во наредните 7 дена |
Трговија на големо и мало
Во трговијата на големо и мало, со Законот за трговија, недела е предвиден како законски ден за неделен одмор, освен во неколку случаи.
Исклучоци на правилото за трговија на мало и големо
| Исклучок | Опис | Работно време / услов |
|---|---|---|
| Специјализирани продавници или киосци | Продажба на сладолед, колачи и апетисани, цвеќиња, сувенири, филигранство, весници и цигари во туристички места утврдени со Законот за туристичка дејност. | 8 часа |
| Продавници на бензински станици | Трговија на мало претежно со храна, пијалоци и тутун. | 00:00 – 23:59 |
| Трговски центри | Продавници, киосци и штандови во трговски центри со минимална ефективна површина за трговија на мало од 8.000 м2. | 10:00 – 20:00 |
| Настани, фестивали, саеми и проекции | Штандови и киосци каде што се продава добра за време на спортски настани, фестивали и манифестации, саеми и јавна проекција на кинематографски дела. | по настан |
| Мали продавници за храна, пијалоци и тутун | Продавници за трговија на мало со храна без зеленчук и овошје, пијалоци и тутун, во кои трговијата се врши лично само од сопственикот. | услов |
| Зелени пазари | Работа на зелени пазари. | 8 часа |
Глоби за непочитување на законот
Потребно е да се имплементираат сите аспекти од овој закон, бидејќи глобите за непочитување изнесуваат:
| Категорија | Глоба | Напомена |
|---|---|---|
| Трговец | 7.000 – 10.000 евра | За непочитување на законските обврски. |
| Микро трговец | 800 – 1.000 евра | Глоба според категоријата на трговец. |
| Мал трговец | 1.600 – 2.000 евра | Глоба според категоријата на трговец. |
| Среден трговец | 3.000 – 6.000 евра | Глоба според категоријата на трговец. |
Најчести прашања за работа во недела
Дали недела е неработен ден?
Да. Почнувајќи од 01.01.2022, недела е официјално ден на неделен одмор, со исклучоци во определени области.
Каде е дозволена работа во недела?
Работа во недела е дозволена во определени дејности и исклучоци, како дел од работни процеси кои не можат целосно да се прекинат или во случаи посебно наведени со закон.
Колку изнесува додатокот на плата за работа во недела?
Во дејностите во кои е дозволена работа во недела, работникот има право на додаток на плата од најмалку 50% за секој час поминат на работа. Во трговијата, додатокот за работа во недела и на празници изнесува најмалку 100%.
Дали работата во недела треба да се пријави?
Во трговијата на големо и мало, во случаите каде што е дозволена работа во недела, работата треба задолжително да се пријави во ЦРМ, 15 дена пред отпочнување на работата во недела.
Потребна Ви е поддршка околу работно време и работа во недела?
Правилната примена на законските одредби за недела како неработен ден бара точна организација, навремена пријава кога е потребна и правилна пресметка на додатоците на плата.
Александар.АК може да Ви помогне со сметководствена, административна и консултативна поддршка за правилно усогласување на Вашата компанија.